NSIT વિદ્યાર્થીઓનો શૈક્ષણિક ભ્રમણ સંપન્ન ફોરેન્સિકના વિદ્યાર્થીઓએ પોસ્ટમોર્ટમ સંબંધિત બારીકીઓ જાણી

અમદાવાદ, 23 ફેબ્રુઆરી l
નરનારાયણ શાસ્ત્રી ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટેકનોલોજી, ફોરેન્સિક સાયન્સ એન્ડ સાયબર સિક્યોરિટી, જેટલપુરમાં અભ્યાસ કરતા એમએસસી સેકન્ડ સેમેસ્ટર અને બીએસસી ફોર્થ સેમેસ્ટરના ફોરેન્સિક સાયન્સના વિદ્યાર્થીઓએ તાજેતરમાં એનએચએલ મ્યુનિસિપલ મેડિકલ કોલેજ, અમદાવાદની પોસ્ટમોર્ટમ પ્રયોગશાળાનો શૈક્ષણિક ભ્રમણ કર્યો, જ્યાં તેમને ફોરેન્સિક વિજ્ઞાન, મેડિકો-લીગલ પ્રક્રિયાઓ તથા ઈજા વિશ્લેષણ સંબંધિત મહત્વપૂર્ણ પ્રાયોગિક માહિતી પ્રાપ્ત થઈ. સંસ્થાની આસિસ્ટન્ટ પ્રોફેસર શિવાની પંડ્યા અને ખુશબૂ ગૌતમના નેતૃત્વ અને માર્ગદર્શન હેઠળ વિદ્યાર્થીઓ માટે પ્રાયોજિત આ ભ્રમણ વાસ્તવિક ફોરેન્સિક પ્રક્રિયાઓનો શૈક્ષણિક પરિચય કરાવવાના હેતુથી આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું અને તેને મેડિકલ તથા ફોરેન્સિક વિભાગના નિષ્ણાતોના માર્ગદર્શન હેઠળ સંચાલિત કરવામાં આવ્યું.
શૈક્ષણિક પ્રવાસ દરમિયાન વિદ્યાર્થીઓએ મેડિકો-લીગલ તપાસમાં અપનાવવામાં આવતી રચનાત્મક કાર્યપદ્ધતિ વિશે શીખ્યું, જેમાં દસ્તાવેજીકરણના ધોરણો, પુરાવા સંભાળવાના સિદ્ધાંતો તથા મૃત્યુનું કારણ નક્કી કરવા માટે અપનાતી વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિનો સમાવેશ થાય છે. ફેકલ્ટી સભ્યોએ સમજાવ્યું કે અવલોકન, માપન અને પ્રયોગશાળા વિશ્લેષણ ફોરેન્સિક પરીક્ષણોમાં વ્યાવસાયિક નિષ્કર્ષ તૈયાર કરવામાં કેવી રીતે સહાયરૂપ બને છે અને આ અંગે વિદ્યાર્થીઓને માહિતગાર કરવામાં આવ્યા.
પ્રવાસનું મુખ્ય આકર્ષણ ઈજાઓ અને આઘાતના વર્ગીકરણ પર આધારિત માહિતીસભર વ્યાખ્યાન રહ્યું. નિષ્ણાતોએ યાંત્રિક, તાપીય, રાસાયણિક અને ભૌતિક ઈજાઓ જેવી વિવિધ શ્રેણીઓ તથા તેમના ફોરેન્સિક મહત્ત્વ પર ચર્ચા કરી. વિદ્યાર્થીઓને એ પણ શીખવવામાં આવ્યું કે ઘાવોની વિશેષતાઓ નિષ્ણાતોને સંભવિત કારણો અને પરિસ્થિતિઓ સમજવામાં કેવી રીતે મદદરૂપ બને છે, જેથી ફોરેન્સિક તપાસમાં સાવચેત અવલોકન અને વૈજ્ઞાનિક તર્કનું મહત્વ સ્પષ્ટ થાય છે.
ભાગલેનારોએ અંગ પરીક્ષણની પ્રક્રિયાઓ, પ્રયોગશાળા પરીક્ષણ માટે નમૂના સંગ્રહ તથા નિષ્કર્ષોની પુષ્ટિમાં હિસ્ટોપેથોલોજી અને માઇક્રોબાયોલોજીની ભૂમિકા વિશે સિદ્ધાંતાત્મક જ્ઞાન પણ મેળવ્યું. નિષ્ણાતોએ મેડિકો-લીગલ ક્ષેત્રમાં કાર્યરત વ્યાવસાયિકો માટે નૈતિક જવાબદારી, ચોકસાઈ અને દસ્તાવેજીકરણની શુદ્ધતાને અત્યંત આવશ્યક ગુણ ગણાવ્યા.
આ ભ્રમણ વર્ગખંડમાં શીખેલી માહિતી ને વ્યાવસાયિક અભ્યાસ સાથે જોડવાનો એક દુર્લભ અવસર સાબિત થયો. વિદ્યાર્થીઓએ આ અનુભવને અત્યંત જ્ઞાનવર્ધક ગણાવ્યો અને જણાવ્યું કે તેનાથી તેમની ફોરેન્સિક પ્રક્રિયાઓ અંગેની સમજ વધારાઈ, વિશ્લેષણાત્મક દૃષ્ટિકોણ મજબૂત થયો તેમજ ફોરેન્સિક અને મેડિકો-લીગલ વિજ્ઞાન પ્રત્યે ઊંડી રસ વિકસ્યો.
કુલ મળીને, આ શૈક્ષણિક અનુભવ અત્યંત સમૃદ્ધ રહ્યો, જેના દ્વારા વિદ્યાર્થીઓના પ્રાયોગિક જ્ઞાનનો વિસ્તાર થયો, સિદ્ધાંતાત્મક સંકલ્પનાઓ સ્પષ્ટ થઈ અને ફોરેન્સિક પ્રયોગશાળાઓમાં અપનાતા વ્યાવસાયિક ધોરણોની અર્થપૂર્ણ સમજ પ્રાપ્ત થઈ. સંસ્થાના પ્રિન્સિપલ પ્રોફેસર ડૉ. શૈલેશ અય્યર તથા કેમ્પસ ડિરેક્ટર સંજય શર્માએ જણાવ્યું કે વિદ્યાર્થીઓને પ્રાયોગિક અનુભવ આપવા માટે સંસ્થામાં નિયમિત રીતે શૈક્ષણિક ભ્રમણ કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવે છે, જે અનુભવી પ્રોફેસર અને આસિસ્ટન્ટ પ્રોફેસરના માર્ગદર્શન હેઠળ પૂર્ણ કરવામાં આવે છે. આ દરમિયાન વિદ્યાર્થીઓને વિવિધ માહિતી, કાર્યક્રમો અને પાઠ્યક્રમ સાથે જોડાયેલા મહત્વપૂર્ણ વિષયો વિશે માહિતગાર કરી પ્રાયોગિક જ્ઞાન આપવાની પ્રવૃત્તિઓ હાથ ધરવામાં આવે છે.